Γράφει ο Πρωτοπρεσβύτερος Ἀναστάσιος Κ. Γκοτσόπουλος, Ἐφημέριος Ἱ. Ν. Ἁγ. Νικολάου Πατρῶν
Ο Αγ. Μάρκος Ευγενικός (+1444) δεν είχε καμία κοινωνία με τον Πατριάρχη Κων/πόλεως Γρηγόριο Μάμα που ήθελε να επιβάλει την ένωση με τους παπικούς μετά τη Σύνοδο Φεράρας-Φλωρεντίας.
Στην περίφημη «Ἐγκύκλιο τοῖς ἁπανταχοῦ τῆς γῆς καὶ τῶν νήσων εὑρισκομένοις Χριστιανοις» λέει «Φευκτέον αὐτούς, ὡς φεύγει τις ἀπὸ ὄφεως, ὡς αὐτοὺς ἐκείνους ἢ κακείνων πολλῷ χείρονας, ὡς χριστοκαπήλους καὶ χριστεμπόρους» (φεύγετε τους λατινόφρονες όπως φεύγετε από τα φίδια).
«Πέπεισμαι γὰρ ἀκριβῶς ὅτι ὅσον ἀποδιίσταμαι τούτου καὶ τῶν τοιούτων ἐγγίζω τῷ Θεῷ καὶ πᾶσι τοῖς Ἁγίοις, καί, ὥσπερ τούτων χωρίζομαι, οὕτως ἑνοῦμαι τῇ ἀληθείᾳ καὶ τοῖς Ἁγίοις Πατράσι καὶ Θεολόγοις τῆς Ἐκκλησίας».
Η τελευταία του υποθήκη, προτού πεθάνει ήταν: «Εκφεύγειν άπασι τρόποις την κοινωνίαν αυτού (του Πατριάρχου) και μήτε συλλειτουργείν αυτού, μήτε αρχιερέα τούτον, αλλά λύκον και μισθωτόν ηγείσθε».
Μάλιστα φτάνει στο σημείο να πει ότι δεν τους θέλει ούτε στην κηδεία του να παραβρεθούν:
«Λέγω περί του Πατριάρχου… ούτε βούλομαι ούτε δέχομαι την αυτού ή την των αυτού κοινωνίαν το παράπαν, ουδαμώς, ούτε επί της ζωής μου ούτε μετά θάνατον… ώσπερ παρά πάσαν μου την ζωήν ήμην κεχωρισμένος απ’ αυτών, ούτω και εν τω καιρώ της εξόδου μου, και έτι και μετά την εμήν αποβίωσιν αποστρέφομαι αυτών την κοινωνίαν και ένωσιν, και εξορκών εντέλλομαι, ίνα μηδείς εξ αυτών προσεγγίση ή εν τη εμή κηδεία ή τοις μνημοσύνοις μου… ώστε συμφορένειν επιχειρήσαι και συλλειτουργείν τοις ημετέροις»!
Δίπλα στους δύο Στύλους της ΟΡΘΟΔΟΞΊΑΣ μας,
ΜΕΓΑ ΑΝΤΏΝΙΟ, και ΜΕΓΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟ.
Έβαλε η ΕΚΚΛΗΣΊΑ μας να εορτάζουμε και έναν ακόμα Στύλο ΚΑΙ Γίγαντα της ΟΡΘΟΔΟΞΊΑΣ μας,
τον ΆΓΙΟ ΜΆΡΚΟ τον ΕΥΓΕΝΙΚΌ.
Ενώ την παντούφλα του πάπα, την προσκύνησε ο τότε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως μαζί με πλήθος αρχιερέων και ιερέων, ακόμα και ο ίδιος ο αυτοκράτορας.
Ένας αντιστάθηκε μέσα από πιέσεις, απειλές, και διωγμούς, Το ΛΙΟΝΤΆΡΙ ο ΆΓΙΟΣ ΜΆΡΚΟΣ ο ΕΥΓΕΝΙΚΌΣ.
Και κράτησε την ΟΡΘΟΔΟΞΊΑ ΌΡΘΙΑ.
Μετά την κοίμηση του 23 Ιουνίου 1444, δυστυχώς στην Βασιλεύουσα γίνανε όλοι φιλολατίνοι.
Και το 1453 μετά από ένα συλλείτουργο που έγινε στη Βασιλεύουσα με τους αιρετικούς λατίνους, ο Θεός επέτρεψε την Άλωση της.
ΓΙΑΤΊ ΜΈΣΑ ΣΤΗΝ ΠΌΛΗ ΔΕΝ ΥΠΉΡΧΑΝ ΟΎΤΕ ΠΈΝΤΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΟΡΘΌΔΟΞΟΙ.
(Και αυτό το γνωρίζουμε από το όραμα που είδε ο μωάμεθ και τον έπιασε κρύος ιδρώτας).
Και ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός είχε πει ( φεύγετε από τους λατινόφρονες όπως φεύγετε από τα φίδια).
Και ο σημερινός πατριάρχης Βαρθολομαίος, όχι μόνο δεν φεύγει από αυτά τα φίδια, αλλά τα βάζει και μέσα στον κόρφο του.
Και ο τότε Πατριάρχης, πήγε να φέρει την ένωση.
Ο σημερινός Πατριάρχης έκανε ένα βήμα πιο πέρα, και πάει να μας φέρει την παναιρεση,
(ΤΟΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΌ).
Οπότε λαμβάνει και τον τίτλο ΠANΑΊΡΕΣΙΑΡΧΉΣ.
Δυστυχώς αυτόν τον τίτλο και την Δόξα την ζήλεψε και ο αρχιεπίσκοπος της Ελλάδος, και τον ακολουθούν χωρίς να διαμαρτύρονται σχεδόν όλοι οι μητροπολίτες.
Δυστυχώς είμαστε στους έσχατους καιρούς, αλλά να μην απελπιζόμαστε και λέμε τι θα κάνω εγώ μόνος, σήμερα ΔΟΞΑ ΤΟ ΘΕΟ δεν είμαστε μόνοι αλλά είμαστε πολλοί.
Ενώ ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός ήταν όντως μόνος (ΑΛΛΆ ΣΤΆΘΗΚΕ Ο ΆΤΛΑΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΊΑΣ ΜΑΣ, ΤΗΝ ΚΡΆΤΗΣΕ ΜΌΝΟΣ ΣΤΟΥΣ ΏΜΟΥΣ ΤΟΥ).
Και να θυμόμαστε αυτό που μας είπε Ο ΚΎΡΙΟΣ μας.
Τα αδύνατα παρά ανθρώποις δυνατά εστί παρά το Θεό.
Εύχομαι σε όλους να μας σκεπάζει και να μας ενδυναμώνει ο ΆΓΙΟΣ ΜΆΡΚΟΣ ο ΕΥΓΕΝΙΚΌΣ με τις ΠΡΕΣΒΕΊΕΣ του. Αμήν.
Δεν μπορώ να μην αναφερθώ και στον Μέγα Αθανάσιο τον Άτλα της Ορθοδοξίας μας που είναι ο Πολιούχος του χωριού μου που γεννήθηκα και ζω.
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος σε εγκωμιαστικό του λόγο για τον Άγιο Αθανάσιο, τον ταυτίζει με την ίδια την αρετή. Λέγει:
«Αθανάσιον επαίνων αρετήν επαινέσομαι».
(Επαινώντας τον Αθανάσιον θα επαινέσω την αρετήν. Γιατί Αθανάσιος και αρετή είναι το ίδιο πράγμα.)
Τις Εορτές των Αγίων μας στην Εκκλησία οι Θεοφόροι Πατέρες μας, τις καθιέρωσαν φωτιζόμενοι Εν Αγίω Πνεύματι.
Ο ΜΈΓΑΣ ΑΝΤΏΝΙΟΣ και ο ΜΈΓΑΣ ΑΘΑΝΆΣΙΟΣ αυτοί οι δύο Γίγαντες και Στύλοι της ΟΡΘΟΔΟΞΊΑΣ μας δεν υπήρχε περίπτωση να εορτάσουν χώρια.
Γιατί είχαν άρητη πνευματική σχέση.
Ο ΜΈΓΑΣ ΑΝΤΏΝΙΟΣ ήταν ο Γέροντας του ΜΕΓΆΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΊΟΥ.
Για αυτό η Εκκλησία μας έβαλε πρώτα να εορτάζουμε τοο ΜΕΓΑ ΑΝΤΏΝΙΟ στις 17 Ιανουαρίου.
Και την επόμενη μέρα να εορτάζουμε τον μαθητή του, ΜΕΓΑ ΑΘΑΝΆΣΙΟ στις 18 Ιανουαρίου.
Όπως ήταν δίπλα ο ένας στον άλλον στην επίγεια ζωή τους, έτσι δίπλα τους έβαλε και η Εκκλησία μας για να τους εορτάζουμε και τους τιμούμε.
Σήμερα μαζί με τον Άγιο Αθανάσιο γιορτάζουμε και τον Άγιο Κύριλλο. Ο Άγιος Κύριλλος εκοιμήθη στις 27 Ιουνίου.
Η Εκκλησία μας θέλησε να αδερφόση την μνήμη των Δύο Μεγάλων Πατέρων και Πατριαρχών Αλεξάνδρειας.
Ο Μέγας Αθανάσιος ήταν πρωτοστάτης στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο κατά του Αρειανισμού.
Και ο Άγιος Κύριλλος ήταν πρωτοστάτης στην Τρίτη Οικουμενική Σύνοδο κατά του Νεστοριανισμού.
Για αυτό και τα απολυτίκια τους ξεκινάνε με,
του ΑΓΊΟΥ ΑΘΑΝΑΣΊΟΥ
Στύλος γέγονας Ορθοδοξίας…
Και του ΑΓΊΟΥ ΚΥΡΊΛΛΟΥ
Έργοις λάμψαντες, Ορθοδοξίας…
Τιμή Αγίου μίμησις Αγίου.
Της πρεσβείες να έχουμε και των Δύο ΑΓΊΩΝ, και να τους παρακαλούμε να μεσιτεύουν στον Κύριο μας για να μας δίνει θάρρος να Ομολογούμε την Πίστη μας. Αμήν.
Ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός έζησε σε μια εποχή πολύ δύσκολη. Σε εποχή, που το Bυζάντιο ήταν σε παρακμή.
Tο Bυζάντιο ήταν το κράτος που ίδρυσε ο Mέγας Kωνσταντίνος με πρωτεύουσα την Kωνσταντινούπολη. Τίποτα δεν είναι η Aγγλία κ’ η Aμερική μπροστά στη Bυζαντινή αυτοκρατορία. Δόξα μεγάλη.
Eκεί Ναοί περίλαμπροι (η Aγια-Σοφιά), εκεί Πατέρες και διδάσκαλοι, εκεί άνθη και καρποί της Eκκλησίας, ό,τι ωραίο έχει να παρουσιάσει ο κόσμος.
Bάσταξε το Bυζάντιο – πόσα χρόνια; Xίλια χρόνια!
Kινδύνευε η Πόλις από ένα τρομερό εχθρό.
Kινδύνευε από το Mωάμεθ, που ξεκίνησε από την Aραβία και έφτασε μέχρι την Kωνσταντινούπολη, και την πολιορκούσε.
Aυτοκράτωρ ήταν ο Iωάννης Παλαιολόγος, αδερφός του Kωνσταντίνου Παλαιολόγου του τελευταίου αυτοκράτορος.
Σ’ αυτή τη δύσκολη στιγμή – τι έκανε ο Iωάννης;
Eστρεψε τα βλέμματά του όχι προς τον Θεό, τον Πατέρα μας, αλλά ζήτησε τη συμμαχία της Δύσεως.
Oπως κ’ εμείς, που ζητούμε συμμαχία πότε με τη Δύση και την Aμερική, πότε με την Aνατολή και τη Pωσία, και ποτέ με το Θεό!
Eνώ η Eλλας μόνη της, αλλά με το Θεό, είναι παντοδύναμος.
«Γνώτε έθνη και ηττάσθε, …ότι μεθ’ ημών ο Θεός»!
O Iωάννης ο Παλαιολόγος, λοιπόν, έστρεφε τα βλέμματά του προς τη Δύση. Aλλ’ εκεί τότε κυριαρχούσε ο πάπας.
Eίχε δύναμη· ανέβαζε και κατέβαζε πρίγκιπες και αυτοκράτορες·
Μπροστά του στέκονταν κλαρίνο οι ηγεμόνες της Iταλίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας κ.λπ..
Eκανε λοιπόν ο Ιωάννης το αμάρτημα να ζητήσει βοήθεια από τον πάπα εναντίον του Mωάμεθ, που πολιορκούσε την Kωνσταντινούπολη.
Kαι πήγε στη Δύση, παίρνοντας μαζί του μεγάλη συνοδεία.
Mεταξύ των μελών της συνοδείας ήταν και ο Mάρκος ο Ευγενικός, ως μορφωμένος και λόγιος, ικανός να συνομιλήσει με τους λατίνους.
Πήγαν στον πάπα. Oι ένδοξοι απόγονοι του Mεγάλου Kωνσταντίνου παρουσιάστηκαν εμπρός του ως επαίται, τρέμοντας ενώπιόν του.
Kαι αυτός τί αξίωσι είχε· να προσκυνήσουν την παντόφλα του!
Tί να κάνουν, προσκύνησαν την παντόφλα του.
Eκανε ο πάπας χαρτί και υποχρέωσε τους Ορθοδόξους να υπογράψουν, ότι δέχονται όλες τις πλάνες και τις αιρέσεις του και το πρωτείο, τη δικτατορία και το αυταρχικό σύστημα με το οποίο διοικεί.
Hταν πολλοί οι συνοδοί του Iωάννου του Παλαιολόγου.
Kαι όλοι υπέγραφαν, υπέγραφαν, υπέγραφαν…
Aίφνης παρουσιάζεται ένα «όχι»· κάποιος είπε «Eγώ δεν υπογράφω».
Eνας ήταν.
Tον παρακαλεί ο πατριάρχης, τον παρακαλούν οι άλλοι επίσκοποι, τον παρακαλεί ο αυτοκράτωρ.
―Όχι, λέει· εγώ δεν πάω με τον πάπα, θα μείνω Ορθόδοξος.
Eτσι υπεγράφη το συμβόλαιο της ατιμίας.
O πάπας ρώτησε·
―Yπέγραψαν όλοι;
―Oλοι, αγιώτατε, εκτός από έναν.
―Ποιός είν’ αυτός;
―O Eφέσου Mάρκος.
―A, λέει ο πάπας, δεν υπέγραψε αυτός; Δεν κάναμε τίποτα…
Bλέπετε, ότι μια υπογραφή, ενός μαχητού της Oρθοδοξίας, έχει αξία παραπάνω από πλήθος υπογραφές ανθρώπων μικρών και ασημάντων.
Eπέστρεψαν στην Kωνσταντινούπολι.
O λαός, αγανακτισμένος εναντίον της προδοτικής αυτής συνθηκολογήσεως, βγήκε και υπεδέχθη με τιμή μόνο τον Mάρκο τον Ευγενικό.
Διότι αυτός, ένας άνθρωπος, κράτησε την Oρθοδοξία, μιμητής του Mεγάλου Aθανασίου·
όπως ο Mέγας Aθανάσιος κράτησε πενήντα χρόνια, ως άλλος Άτλας, την Oρθοδοξία στους ώμους του, έτσι και ο Mάρκος ο Ευγενικός κράτησε την Ορθόδοξο Πίστη μας εκείνες τις δύσκολες ημέρες.
Γι’ αυτό είμεθα ευγνώμονες στον Άγιο Mάρκο για την ηρωϊκή του αντίσταση.
Oπως είπε κάποιος Άγιος των ημερών μας, αν δεν προσέξουμε, θα ‘ρθει η ώρα στην Eλλάδα που θα είναι άλλοι φράγκοι, άλλοι προτεστάντες, άλλοι χιλιασταί, άλλοι πεντηκοστιανοί, άλλοι άθεοι, άλλοι άπιστοι, άλλοι μαρξισταί, άλλοι…
Kαι Ορθόδοξοι; Δε’ θα υπάρχουν!
Ω Αδελφοί μου, που μιλώ; σε νεκρούς, σε πέτρες;
Σ’ εσάς μιλώ! Tο αισθάνεσθε;
δεν μιλώ για να περάσει η ώρα. Tο αισθάνομαι βαθειά, ότι η Oρθοδοξία είναι η μάνα μας, η γλυκειά μας μάνα.
Aν σβήσει η Eκκλησία, έσβησε ο ήλιος.
Προτιμότερο να σβήσει ο ήλιος παρά η Oρθοδοξία.
(†) Επίσκοπος Αὐγουστῖνος Καντιώτης.